รองนายกรัฐมนตรีนำทีมอว. เยี่ยมจันทบุรี ผลักดันนวัตกรรมเทคโนโลยีเพิ่มมูลค่าทุเรียนไทย

นายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) พร้อมด้วยคณะผู้บริหารระดับสูงจากกระทรวง ได้เดินทางลงพื้นที่จังหวัดจันทบุรีเมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม 2569 เพื่อศึกษาการนำวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมมาใช้ในการพัฒนาอุตสาหกรรมผลไม้เพื่อการส่งออก การจัดการห่วงโซ่อุปทาน และกระบวนการแปรรูปทุเรียน

ในการเยี่ยมชมครั้งนี้ นายยศชนัน ได้เน้นว่าทุเรียนไม่ใช่เพียงผลไม้เศรษฐกิจทั่วไป แต่เป็นสินค้าเกษตรมูลค่าสูงที่มีศักยภาพในการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง การได้ศึกษาวงจรการผลิตทุเรียนตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ รวมถึงการบริหารจัดการสายพันธุ์และอุตสาหกรรมแปรรูปขั้นสูง แสดงให้เห็นว่าวิทยาศาสตร์และนวัตกรรมได้เข้ามามีบทบาทสำคัญในการปฏิบัติงานของเกษตรกรอย่างแท้จริง

รองนายกรัฐมนตรีกล่าวเพิ่มเติมว่า กระทรวงอว. มีเป้าหมายสำคัญในการสนับสนุนให้ประเทศไทยพัฒนาเทคโนโลยีเป็นของตัวเอง โดยใช้ความหลากหลายและเอกลักษณ์ของผลไม้ไทยเป็นฐานในการพัฒนานวัตกรรมต่างๆ

ความสำเร็จของการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี

ในด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ภาคเอกชนไทยได้นำเทคโนโลยีดังกล่าวมาใช้ในการตรวจสอบความสุกและคัดแยกกลุ่มน้ำหนักทุเรียนได้อย่างแม่นยำ โรงงานแปรรูปไทยยังใช้ระบบ Freeze-Dried และการทอดระบบสูญญากาศตามมาตรฐานสากล

ในเรื่องเทคโนโลยีนิวเคลียร์เพื่อการส่งออก การใช้รังสีเอกซ์ในปริมาณที่ปลอดภัยช่วยยืดอายุการเก็บรักษา ชะลอความสุก และกำจัดศัตรูพืชกักกัน ทำให้ผลไม้ไทยสามารถผ่านมาตรฐานที่เข้มงวดของสหรัฐอเมริกาและจีนได้ง่ายขึ้น นอกจากนี้ การใช้รังสีแกมมาเพื่อหมันแมลงวันผลไม้ได้นำร่องในจันทบุรีมากกว่า 20 ปี ช่วยลดการใช้สารเคมีและลดต้นทุนให้แก่เกษตรกร

นวัตกรรมตรวจสอบคุณภาพแบบไม่ทำลายเนื้อ ซึ่งใช้คลื่นความถี่ในการตรวจสอบทุเรียนอ่อนและแก่ รวมถึงการคำนวณน้ำหนักเนื้อและความชื้นได้อย่างแม่นยำ ได้ยกระดับมาตรฐานจากการใช้วิธีดั้งเดิมไปสู่มาตรฐานวิทยาศาสตร์ที่ยอมรับระดับสากล การพัฒนานี้กำลังขยายไปยังผลไม้ชนิดอื่นๆ ควบคู่กับการวิจัยเพื่อป้องกันโรครากเน่าในสวนทุเรียน

เศรษฐกิจหมุนเวียนและสินค้าแปรรูป

สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) และเครือข่ายมหาวิทยาลัยได้สกัดเซลลูโลสและเส้นใยคุณภาพสูงจากเปลือกทุเรียน ซึ่งเดิมถูกมองว่าเป็นขยะเหลือทิ้ง เพื่อพัฒนาเป็นเยื่อกระดาษเกรดพรีเมียม บรรจุภัณฑ์รักษ์โลก และแผ่นวัสดุคอมโพสิตสำหรับเฟอร์นิเจอร์ทางเลือก ซึ่งช่วยลดคาร์บอนฟุตพริ้นท์ได้อย่างมีนัยสำคัญ

ในด้านการแปรรูปขั้นสูง เนื้อทุเรียนถูกพัฒนาเป็นนวัตกรรมเครื่องดื่ม ได้แก่ น้ำทุเรียนพร้อมดื่มและทุเรียนผงชงดื่ม ซึ่งยังคงรักษาลักษณะเฉพาะของกลิ่นรสและความรสชาติที่ลงตัว

นายยศชนัน กล่าวว่า "วันนี้เป็นโอกาสที่ผมเห็นอย่างชัดเจน การนำวิทยาศาสตร์มารวมกับทรัพยากรที่ประเทศมีอยู่ จะไม่เพียงแต่เพิ่มมูลค่าให้แก่ทุเรียน แต่ยังช่วยยกระดับชีวิตของเกษตรกรและขับเคลื่อนให้ประเทศไทยก้าวสู่การเป็นศูนย์กลางผลไม้นวัตกรรมได้อย่างยั่งยืน"

บทบาทของจันทบุรี

จันทบุรีผลิตผลไม้มากกว่า 800,000 ตันต่อปี และเป็นศูนย์กลางสำคัญในการรวบรวมและกระจายสินค้าผลไม้ของประเทศ การนำเทคโนโลยีมาใช้ตลอดห่วงโซ่อุปทาน ตั้งแต่การผลิต คัดแยก แปรรูป จนถึงการขนส่ง มีบทบาทสำคัญในการสร้างความเชื่อมั่นในตลาดทั้งในประเทศและต่างประเทศ

ในการเยี่ยมชมครั้งนี้ คณะของกระทรวงอว. ได้เข้าชมห้องเย็นเกาฟง ซึ่งเชี่ยวชาญด้านการแปรรูปและแช่แข็งทุเรียนโดยใช้เทคโนโลยีไนโตรเจนเหลว เพื่อรักษาคุณภาพและรสชาติของสินค้า ห้องเย็นดังกล่าวมีระบบจัดเก็บและขนส่งแบบควบคุมอุณหภูมิตามมาตรฐานสากล ซึ่งสามารถรองรับการขยายตัวของตลาดผลไม้ไทยในระดับโลกได้อย่างเต็มศักยภาพ